JOJOBA / Simmondsia Chinensis


Üniversitedeyken ilk ödev konumdu, bu yüzden ayrıca bi sempati duyarım kendisine 🙂
Güzel bi slayt gösterisi ve bitsede gitsekçi dinleyenlerin dikkatini dağıtmadan, keyifli bi konuşma hazırlamam gerekiyordu.. Kolay olmadı tabi, onca latince kelime, az daha zorlasam eczacı olurdum, ben bu bölüme ne diye geldim kafası .. Sonunda emeğimin karşılığını aldım ama ! 2 hafta içinde baktığım her yerde Jojoba görmeye başladım 🙂

Biliyorum ki hala bu enteresan bitkiler ödev konusu olmaya devam edecek, yada meraklısı için başlı başına bi uğraş.. Bende zamanında derlediklerimi paylaşmaya karar verdim, işinize yaraması dileğiyle..

Jojoba, çok yıllık, çalımsı ve kurağa dayanıklı bir çöl bitkisidir. Arizona, Kalifornia ve Meksika’dan Sonoran çöllerine kadar olan yerlerde doğal olarak yetişmektedir. Jojobanın son yıllarda çok popüler olmasına karşın kullanımı yeni değildir. Çok eski zamanlarda dini törenlerde kullanılmak üzere parfüm ve boya yapımında jojoba yağından faydalanılmıştır.

Kaliforniya ve Sonara çölü yerlileri tarafından deri kanseri ve yaraların tedavisinde kullanılmış, 1933 yılında da Jojoba tohumundan elde edilen yağın diğer bitkilerden elde edilen yağlardan farklı olduğunu ve bu yağın balinalardan elde edilen yağla benzer özelliğe sahip olduğu keşfedilmiştir.

Sanayide kullanım alanları öğrenildikten sonra yetişmesi uygun ülkelerde ticari amaçla yetiştirilmeye başlanmıştır. Şu anda ise A.B.D, İsrail, Mısır, Avustralya, Arjantin, Brezilya, Paraguay, Venezuela, Libya, Sudan, Kenya, Kuveyt, Hindistan, Nijerya, Japonya ve Avrupa Birliği üye ülkeleri Jojoba yetiştiriciliği konusunda her türlü imkanı değerlendirmektedirler.

Türkiye’de yapılan çalışmalar sonucunda jojoba ekiminin yaygınlaşması ile birlikte ekonomiye büyük katkı sağlanacağı beklenmektedir.

Antalya ve Adana’dan olumlu sonuçlar alınması sonucunda ise İzmir, Denizli, Konya, Ağrı, Elazığ, Ankara, Malatya, Afyon, Yalova, Mersin, Aksaray, Adıyaman, Nevşehir ve Kayseri’de de jojoba ekimine başlanmıştır. Bitkiden elde edilen yağa firmalardan özellikle Amerika ve İsrail’den talep gelmektedir. Jojoba bitkisi geleceğin en karlı yatırımları arasında yer almaktadır.

Jojoba yağının saflığı, kokusuz olması ve bozulmaması, Anti aging (hücre faaliyetini arttırıcı, gençleştirici) yapısı nedeniyle kremlerde ve merhemlerde tercih edilmektedir. Jojoba endüstrisi, günümüzde, kozmetik alanda 400 çeşit ürüne hammaddelik yapmaktadır. Bununla birlikte kimya sanayinde de pek çok yeni kimyasallar üretilmesiyle, endüstriyel alanda oldukça ümit vaat etmektedir.

Mesela, jojoba kaynaklı yağlayıcılar oldukça ümit vericidir. Uygun formüle edilmiş bir katkı maddesiyle mükemmel bir yağlama özelliğine sahip ve uzun ömürlü Dabıl’ap gibi bir yağlayıcı olarak kullanılabilir.
Jojoba yağından elde edilen türler, kopmayı önleyici maddelerde, deterjanlarda, dezenfektanlarda, nem emicilerde, emülsiyonlaştırıcılarda, Plastikleştiricilerde, Koruyucu kaplamalarda, Reçinelerde ve Yüzey aktif maddelerde kullanılmaktadır.
Hidrojenleme yöntemiyle yağlar yarı katı maddelere dönüştürülürler (margarin yağları gibi) fakat hidrojenleme jojoba yağını beyaz kristalimsi balmumu gibi bir yapıya dönüştürmektedir. Bu katı yağ mum yapımında; araba, yer, mobilyası, ayakkabı cilalarında, meyveleri mumlama parlatmada, pillerin ve kabloların izolasyonlarında tozsuz tebeşir, renkli kalem ve sabunlarda kullanılmaktadır.

Yüksek sıcaklık ve basınçta çalışan makinelerin yağlanmasında rafine edilmeksizin saf olarak kullanılır olması, Uzay araçlarında, Füzelerde Uçak motorlarında kullanılan bu yağın otomobil motorlarında motor yağı olarak kullanıldığında 200. 000km yapabilecek özelliğe sahip olması (Motor yağına katılan bir miktar jojoba yağı sayesinde aynı yakıtla alınan yolu 3-5 misli artırmaktadır).

Saat gibi çok hassas makinelerin yağlanmasında kullanılır olması, Sabun, şampuan, kozmetik, saç besleyicileri, deterjan, krem, ilaç yapımında kullanılması, matbaa mürekkebi, lastik, yapıştırıcı gibi bir çok maddenin yapımında hammadde olarak kullanılması. Yağı alındıktan sonra kalan küspedeki iştah kesici Simmondsia maddesi alındıktan sonra içerdiği yüzde 30-35 protein nedeniyle hayvan besiciliği sektöründe kullanılmasıdır.

Dünyada ve Ülkemizde Jojoba ile İlgili Yapılan Çalışmalar Jojoba yağının önemini belirledikten sonra birçok ülke Jojoba üretimini ön plana almıştır, Başta ABD ve İsrail olmak üzere Meksika, Avustralya, Arjantin, Brezilya, Paraguay, Venezüella, Libya, Mısır, Hindistan Sudan, Kuveyt, Nijerya, Kenya, Japonya, Çin ve Avrupa Topluluğu ülkeleri Jojoba yetiştiriciliği konusunda her türlü imkânı değerlendirme yoluna gitmişlerdir.

Bulunduğunuz bölgede bilgisayarlı çimlendirme tesisi varsa, 40 50 cm lik siyah torbalara toprak harcı doldurulur, yüzeyin iki üç santim altında kalacak şekilde her torbaya dörder veya altı şar çekirdek konulur, karanlık bir ortamda 24-30 derece sıcaklık ta 20 gün bekletilir filizlenen torbalar seraya alınır serada en fazla bir yıl tutularak, ilkbahar, yaz ve sonbaharda torbalar içerisinde ekileceği araziye getirilir, sıra üstü 1, 5 sıra arası 3 metre olmak üzere, kökteki toprağı dağıtmadan, torba kesilip alınır. bir dönümde açılacak 160 ocağın tamamına dörder veya altışar fidan halinde ekimi yapılır, can suyu verilir. hayvanlardan korunması için jojoba bahçesi etrafı uygun bir çitle çevrilir.

Zeytin yetişen iklimler jojobaya da uygundur, ekimi yapılan bölgede kış aylarında don olayı oluyorsa, 3 yıl kasım ayından mart sonuna kadar alçak tünel sera yapılarak don olayına karşı korunur, 4. yıl kökler yeterli derinliğe ineceğinden dal ve yapraklarda kuruyan olsa da, zeytinde olduğu gibi kökler den aldığı kuvvetle ilkbaharda tekrar filizlenecektir.

İkinci veya üçüncü yıl numune kabilinden ürün vermeye başlayıp her yıl verimini arttırarak olgunluk döneminde, 1 dönümden 8 ton kadar ürünün hasadı eylül ayında yapılır, 1.5 dolardan piyasası olan jojoba çekirdeği, üreticisine zararı unutturacaktır. Yağı rafine edilmeden, bütün endüstri dallarında kullanılan jojoba yağı, motor yağı olarak kullanıldığında uzay araçları, füze, uçak, bütün kara ve deniz araçları motorlarında 200.000 km yağ değiştirmeden yol aldıran. yakıt’a katkı maddesi olarak konulduğunda 3 kat performans sağlayan.

Ham yağ olarak yemeklerde ve kızartmalarda kullanıldığında. anti aging (gençleştirici) özelliği olan, 27. kızartma da alınan numunede, ilk seferki gibi taze olduğu laboratuarda tespit edilen, kanserojen olmayan ilaç ve kozmetik sanayinin de ham maddesi olan jojoba’nın ülkemizde yaygınlaştırılması için tarım köy işleri bakanlığı, çevre ve orman bakanlığı enerji ve tabii kaynaklar bakanlığı başbakanlık sırap projesi ile birlikte entegre bir çalışma oluşturulmasına kuraktan çatlamış toprağın bir damla suya olan hasreti gibi hasrettir. Yağ fiyatlarının değişebilir olmasına rağmen jojoba endüstrisi hızlı bir yükselişe çıkmıştır.

Yağ şimdilik varillerde elde edilebilmektedir fakat yakında tanker ve tankları dolduracaktır. 1986 da Kuzey Amerika’da jojoba yağı üretimi 450. 000 kg dır. Üretim 1987 de ikiye katlandı ve daha sonraki yıllarda da katlana katlana devam etmektedir Yaklaşık olarak Jojoba yağı üretimi gelecek sekiz yıl içerisinde yıllık olarak 1 milyon tona ulaşacaktır.

Kullanım Alanları
Jojoba,yağı üstün bir yağlayıcı olması nedeni ile yüksek devirli makinelerde, alet ve metal kesme işlerinde kullanılmaktadır. Değişik sıcaklıklarda stabil bir sıcaklık göstermektedir. Bu özelliği ve süper nemliliği nedeniyle Jojoba yağı sürtünmeyi önemli ölçüde azaltmakta ve bu da çalışan makine parçalarının aşınmasını önlemektedir. Penisilin üretiminde köpürmeyi önlemektedir.

Jojoba yağı diğer bilinen yağlardan çok üstündür. Anlaşılması güç fakat gerçek olarak jojoba yağı bu işlemde önemli bir etkiye sahiptir. Penisilin üretimi için jojoba yağı kullanılırsa yerfıstığından 6 kat daha az yağ tüketilmektedir. Bu da %15-20 daha fazla üretim demektir.

Jojoba yağı E vitamince zengindir. ve tıpta, küçük çizik, kesik, sivilce, püstül, saç ve deri bozukluklarında yenileyici ve %100 saflığı nedeniyle yapay kalplerde yağlayıcı olarak ta kullanılmaktadır.

Olağanüstü deri yumuşatıcı özelliği bulunmaktadır. Ayrıca güneş yanıklarına karşı kullanılmaktadır.
Jojoba asla soğutma ve buna benzer özel muamele olmadan bozulmadan ekşimeden kalabilmektedir. Bu çok uzun süreli raf ömrü besin endüstrisinde kekten pişirme yağına kadar her şey için besin endüstrisinde önemli bir şeydir.
Yağsız, kalorisiz, kolesterolsüz pişirme ve salata yağı olarak kullanılması hayal edilmektedir. Günümüzde çok sayıda uluslararası şirket böyle bir yağı piyasaya sürmek için uğraşmaktadır.

Jojoba yağının ekşimediğini ve sonsuza kadar bozulmadığını gösteren araştırmaları Kalifornia Üniversitesi yapmıştır. 27 parti cin mısırını aynı jojoba yağı ile pişirmişler ve 27. mısırın ilk mısır kadar taze olduğunu görmüşlerdir. Bu fastfoodlar da her zaman için taze yağla patates kızartma imkanı tanımaktadır.

Jojoba ayrıca doğal bir iştah bastırıcı olan simmondsini içermektedir. Diyetlere yardım olarak şekerli çubuklardan, çikolata, tatlı, içeceklere kadar her şeyin içerisine katılabilmektedir.
Hidrojenle doyurulmuş formunda Jojoba bir ciladır. Sertlik ve parlaklık kalitesi ile mobilya, yer, otomobil cilası ve uzun süre yanan mumlar gibi direk kullanım alanları sağlamaktadır.

Kozmetiklerde göz ve deri enfeksiyonlarını önlemek amacıyla bakteri ve mantarlara karşı koruyucu özelliği bulunmaktadır. Kızılderili bitkisi olarak da bilinen jojoba uzay teknolojisinden, kozmetiğe; enerjiden ilaç sanayisine kadar birçok alanda kullanabiliyor. Bu yüzden jojoba bitkisi dünyada büyük rağbet görüyor. Jojobanın bizdeki adı keçifındığıdır.

Jojoba Türkiye hariç hemen bütün komşularımızda (ki 1984 – 1985 yıllarında ilk ürünleri almaya başlamışlardır) ve birçok ülkede yetiştiriliyor.

Jojoba bitkisi de Türkiye tarımı için alternatif olabilecek bir ürün. Yapılan araştırmalar, jojoba üretimi için Akdeniz, Ege ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki fakir ve çorak arazileri uygun ekim alanları olarak gösteriyor.
Çukurova Üniversitesi (ÇÜ) Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Semih Tangolar, TÜBİTAK Adana Üniversite-Sanayi Ortak Araştırma Merkezi (ÜSAM) ile ”jojoba yağı projesi” yürüttüklerini söyledi.

Bio Teknoloji firması yönetim kurulu başkanı Mehmet Aydemir Kızılderilier’in anavatanı ABD olan jojoba yağının yüz yıllardır, yemeklik yağ ve kahve içeceği olarak kullandığını söyledi.

Aydemir, ABD’nin uzay araçlarında 1977’ye kadar balina yağını kullandığını ancak, Birleşmiş Milletler’in getirdiği av yasağının ardından yeni yağ arayışına yöneldiğini anlatarak, ”Yasak sonrası yapılan araştırmalarda jojobanın motor yağı olarak 200 bin kilometreye kadar kullanıldığı belirlendi” dedi. Jojobanın bu gelişme üzerine dikkat çeken bir bitki haline geldiğini kaydeden Aydemir, şöyle konuştu: ”Jojoba, uzay, gıda, ilaç, kimya, kozmetik, enerji ve yağlama endüstrilerinin ender bulunan hammaddesidir. Sulama, ilaçlama ve gübre ihtiyacı duymayan ürünle, kurak ve kırsal arazilerin verime kavuşturulması mümkün. Stratejik öneme sahip bir bitki olduğu için hiç bir ülke tohumunu satmak istemiyor, sadece yağını satıyor. Yağın kilogramı yurt dışından 25 dolar civarında alınıyor. Bu pazarı iyi değerlendirebiliriz. Türkiye, jojobanın üretim üssü olabilir.”

Bitki yaglarından farklı olduğu belirlenmiş ve yağının Kaşalot adlı sperm balina yagına denk olduğu belirlenmiştir.Yağı, zeytin yağı üretim teknikleri ile aynı olan yağ elde edilmesi , açık sarı renkte , doymamış çok fazla stabil ve saftır. Çok çeşitli alkol grubu ve yağ asitlerinden oluşmuştur.Yüksek sıcaklığa dayanıklı , yüksek basınçta tam not olan ve temas yüzeyine yapışan jojoba yağı ağır iş makinelerinin çok fazla ihtiyaç duyduğu bir yağdır.

Uçak , füze motorlarında kullanılmakla beraber oto motor yağın alanındada başarılı sonuç vermiştir (araç 190.000 km yol yapabilmektedir. Jojoba yağı çok ince olduğu için hassas makinelerin yağlanmasındada kullanılmaktadır.Yağın okside olmadan uzun süre bekleyebileceği kanıtlanmıştır.Tohumunun ise bulmadan saklanabildiği ve tohumdan elde edilen yağın yirmi dört yıl bekledikten donra verdiği yağında ilk günkü verimi verdiğide kanıtlanmıştır.
Matbaa Mürekkebi , mum , reçine ,lastik , yapıştırıcı , koruyucu kaplama , araba ayakkabı kagıt cilası , sabun , saç besleyicileri , deterjan , şampuan , krem , ilaç üretimi , ürünlerde katkı maddesi olarak kullanılmaktadır.

Yağ elde edildikten sonra kalan küspesininde %30-35 oranında protein içermektedir .Simmondsia
mandesi çıkarıldıktan sonra hayvan yemi olararakta kullanılmaktadır. Tohumlarında %50 yag bulunmaktadır.

Bir adet jojba bitkisinden; 5 yaşında 500g
12 yaşında 2.500g
25 yaşında 14.000g tohum elde edilir.

in english ;

Plant Name

Scientific Name: Simmondsia chinensis
Synonyms: Buxus chinensis, Simmondsia californica
Common Name: Jojoba

Plant Characteristics

Duration: Perennial, Evergreen
Growth Habit: Shrub
Arizona Native Status: Native
Habitat: Desert, Upland
Flower Color: Inconspicuous (yellowish green)
Flowering Season: Winter, Spring, Summer. It blooms anytime from December to July.

HandeSuleymanoglu

1983 temmuz doğumlu, hayalperest, fotoğraf çekmeyi, kitap okumayı, resim yapmayı ve yazmayı seven, Aralık 2013' ün karlı bir pazartesi sabahı hayatına küçük prensesi ve onunla birlikte dünyanın ele avuca sığmayan en güzel aşkı girmiş, Bebeğiyle hayatı daha çok sevmiş, renklenmiş, şenlenmiş ve en büyük hayali kızıyla dünyayı gezmek olan bir anne..

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir